English version

Impressie Wandeling met Dirk De Wachter & Kasper Bormans

Nieuwe publicatie bij 'Tijd voor Max'
Nieuwe publicatie bij 'Tijd voor Max'

Tijd maken voor dementie

Expo op NPO Radio 1
Expo op NPO Radio 1

Expo Wat Alz? van OEI naar WAW

360° Levenskwaliteit

Wereldwijd zijn er meer dan 55 miljoen mensen met dementie. Dat aantal zal zo goed als verdrievoudigen tegen 2050. Het thema raakt ons allemaal, direct of indirect. 70% van de personen met dementie woont nog thuis en wordt verzorgd door naasten. De aandoening treft op die manier drie keer zoveel betrokkenen als er patiënten zijn.

Hoe kunnen we deze ‘verborgen slachtoffers’ omzetten naar verborgen hulpbronnen? Mensen met dementie lijken onbereikbaar te zijn, maar toch is er hoopvol onderzoek. We kunnen tijd maken voor de ander en de zandloper van de ontmoeting omkeren. Het opleidingstraject ‘360° Levenskwaliteit’ dompelt deelnemers onder in 52 nieuwe manieren om betekenisvol te blijven communiceren met mensen met dementie.

‘De aanpak van Kasper Bormans is erg vernieuwend’
--- Prof. dr. Dirk De Wachter (KULeuven)”

Vrienden in de achtertuin

In september 2022 start Vulpia als eerste zorgorganisatie een educatief traject met Kasper onder de formule ‘360° Levenskwaliteit’. Het traject van 52 weken nodigt een kopgroep van 25 deelnemers uit om wekelijks met een nieuwe communicatieve techniek aan de slag te gaan.

Aan de hand van 10 maandelijkse bijeenkomsten rond een bepaald thema (bv. toekomstperspectief, eigenwaarde, keuzevrijheid, …) en via een virtuele community delen zij ervaringen, inzicht en verhalen. De deelnemers zijn afkomstig van verschillende woonzorghuizen verspreid over heel Vlaanderen. Eén van de deelnemende huizen is Leopoldspark, een frisse woonzorgomgeving in de achtertuin van Kasper, waar hij regelmatig als vrijwilliger en als gewetenschapper op bezoek gaat om bij te leren van de hulpverleners en de gelukkige ouderen.

Van Thuis naar Thuiszorg

In maart 2023 verschijnt één van de 52 communicatieve technieken in de populaire fictiereeks ‘Thuis’. Plots staat er bij méér dan een miljoen kijkers een personage in de woonkamer dat een gezicht, een stem en een genuanceerd verhaal uitdraagt over de thematiek dementie.

De gesprekstechniek van ‘de ja-kamer’, ook wel de voet-tussen-de-deur-techniek genoemd, wordt zichtbaar toegepast om de levenskwaliteit van kwetsbare ouderen te verhogen. De evenwichtige beeldvorming van dementie in Thuis wordt gedragen door twee basisstellingen van het doctoraatsonderzoek van Kasper: ‘Dementie is meer dan geheugenverlies, er is ook communicatieverlies’ en ‘In afwachting van de wonderpil, is de medemens het beste medicijn’.

In april 2023 start Familiehulp met deze inzichten als eerste zorgorganisatie in de thuiszorg. Kasper en Familiehulp geven op die manier een vervolg aan de aangename samenwerking van tijdens zijn doctoraatsonderzoek. De mensen van Familiehulp gebruiken de technieken om morgen nog beter te worden in datgene waar ze vandaag al erg goed in zijn. Kasper geeft dus geen training, maar wel een traject van optimalisering.

De communicatieve inzichten worden toegepast in de dagelijkse praktijk en zorgen er o.a. voor dat mensen meer bereid zijn om: te wandelen in de buitenlucht, meer sociale contacten aan te gaan, voldoende te eten, de deur open te doen, hun hart te luchten en open te staan voor zorg. De technieken die aan bod kwamen in ’Thuis’ (fictie) werpen dus hun vruchten af in de Thuiszorg (realiteit).

We behoren tot de 3%

Het is becijferd dat de voorbije 30 jaar meer dan 200 interventies zijn bedacht, bestudeerd en effectief werden bevonden om de levenskwaliteit van mensen met dementie en hun nabije omgeving te verhogen. Slechts 3% slaagt erin om daadwerkelijk geïmplementeerd te geraken. 97% valt af, zodra het onderzoek stopt. Dat is een gemiste kans. Wetenschap zou best ten dienste staan van de samenleving. De uitdaging van toekomstig Alzheimeronderzoek is dus niet zozeer om nieuwe interventies te bedenken, maar wel om bestaande programma’s te implementeren.

Daarom zijn organisaties zoals Vulpia en Familiehulp van doorslaggevend belang voor jonge onderzoekers met frisse ideeën. Ik maak dus een diepe buiging voor hen, en kijk er naar uit om nog lange tijd en intens met hen samen te werken.


DR. KASPER BORMANS (1987) promoveerde op het verhogen van levenskwaliteit bij mensen met dementie (KULeuven). Hij is auteur van het boek ‘Wat Alz?’, bedenker van Het Spel van de Verbeelding en samen met Uitgeverij Lannoo ontwikkelde hij de methodiek en mobiele app MemoryHome. Verbonden aan Universiteit Maastricht en ondersteund door Alzheimer Nederland doet hij nu intergenerationeel onderzoek naar de verbetering van de levenskwaliteit van kinderen en kwetsbare ouderen, meer specifiek naar de rol van verbinding, verbeelding en verwondering in communicatie met mensen met dementie. Voor ‘Wat Alz – Van Oei naar Waw’ bestudeert hij de positieve kenmerken van kinderen om de draaglast van dementie voor de betrokkenen en de samenleving te verlichten.