Kasper Bormans

De Resonantiemethode

Resonantieschommel Schilde

Chaudfontaine

SCHOMMELS

Eerste Dementieschommel in Vlaanderen: Een Symbool van Verbinding

Op 4 september 2024 vond een bijzondere gebeurtenis plaats in Woonzorghuis Edouard Remy in Leuven. Dr. Kasper Bormans, in samenwerking met Alzheimer Liga Vlaanderen, het kunstenaarsduo Unik-ID, ZorgLeuven en Uitgeverij Lannoo, onthulde de allereerste dementieschommel in Vlaanderen. Deze plechtigheid ging gepaard met de lancering van het nieuwe boek Schommelen op het ritme van mensen met dementie.

Tijdens de ceremonie overhandigde dr. Bormans het eerste exemplaar van zijn boek aan zijn mentor, prof. dr. Dirk De Wachter, waarna de schommel officieel in gebruik werd genomen. Ontworpen door Unik-ID en geschonken door Alzheimer Liga Vlaanderen, staat de schommel nu op het binnenplein van het woonzorghuis. Kasper verbleef verschillende weken tussen de mensen van het woonzorghuis om de gesprekstechnieken uit het boek te verfijnen. Het is een symbolische plek waar bewoners kunnen genieten van beweging, ontspanning en interactie – een klein gebaar met een grote impact.

Tweede Resonantieschommel: Schilde Wordt Een Warm Gemeenschapshart

Op 7 november 2025 werd in woonzorghuis Sint-Lodewijk in ’s-Gravenwezel, Schilde, de tweede dementieschommel van het land en de eerste van de provincie Antwerpen, plechtig ingehuldigd.

Het idee van de schommel staat centraal in de manier van communiceren met mensen met dementie. Het mechanisme berust op ‘de resonantiemethode’: geïnspireerd door verbeelding en beweging, nodigt de schommel uit tot echte contactmomenten. We worden aangespoord om mee te bewegen op het ritme van de ander. Dankzij de samenwerking met het kunstenaarsduo Unik-ID, Alzheimer Liga Vlaanderen, de leerlingen van basisschool Wonderwijzer en een netwerk van organisaties en partners, werd dit symbool van intergenerationele verbondenheid werkelijkheid.

Annelies Brouwer van Alzheimer Liga Vlaanderen vertelt:

“Vorig jaar gaf ik de leerlingen van Wonderwijzer een introductie rond dementie om hen geïnformeerd op pad te sturen voor hun inzamelingsactie. Het was een ontzettend mooie ervaring. Vooraleer de schommel er stond, ontstond er al verbinding tussen generaties. Ik merkte veel openheid en betrokkenheid bij de kinderen. Dit is een voorbeeld van hoe Schilde écht werk maakt van een warme gemeenschap.”

Derde Schommel van België: Eerste in Wallonië

De impact van deze schommels reikt verder dan Vlaanderen. Op 25 maart 2026 werd de allereerste resonantieschommel in Wallonië officieel ingehuldigd in het woonzorghuis Foyer de la Providence (Chaudfontaine). Deze schommel is het resultaat van een bijzondere nationale samenwerking tussen patiëntenorganisaties in het Alzheimerdomein, samen met Dr. Kasper Bormans en het kunstenaarsduo Unik-ID. Tegelijk vindt de Franstalige lancering plaats van het boek Se balancer au rythme des personnes atteintes de démence – Mieux communiquer avec la méthode de résonance.

Dankzij deze initiatieven overstijgen de verenigingen de taalgrens en plaatsen ze communicatie, verbinding en welzijn van mensen met dementie en hun nabije omgeving centraal. Het zijn plekken waar jong en oud samen kunnen genieten, waar ritme en beweging een taal vormen die iedereen begrijpt.

Een Groeiende Sociale Uitdaging

Elke drie seconden krijgt iemand in de wereld de diagnose dementie. Momenteel leven meer dan 55 miljoen mensen wereldwijd met deze ziekte. Tegen 2050 zal dit aantal bijna verdrievoudigd zijn. Voor elke persoon met dementie zijn minstens drie naasten direct betrokken. Zij zijn ‘de schaduwbetrokkenen van de aandoening’. Ongeveer 70% van de mensen met dementie woont thuis, waardoor effectieve communicatie met de omgeving belangrijker is dan ooit.

Dementie is méér dan alleen geheugenverlies. Het gaat ook om verlies van communicatie. Niet alleen verslechteren de verbindingen tussen hersencellen, ook de band tussen mensen komt onder druk te staan. Dementie raakt niet alleen de persoon zelf, maar ook de “schaduwbetrokkenen”: familie, vrienden en mantelzorgers. Elk kind komt gemiddeld in aanraking met één grootouder met dementie. Vroeg of laat worden we dus allemaal geconfronteerd met deze realiteit, direct of indirect. De schaduwbetrokkenen zijn méér dan een ‘drager van last’, zij zijn ook cruciale ‘makers van verbinding’. In afwachting van de wonderpil, blijft de medemens het beste medicijn. Dementiezorg is basiszorg. Ondanks de ernst van de ziekte is een kwalitatief leven vaak mogelijk zolang er een verbinding met de buitenwereld bestaat. De schommels en de gesprekstechnieken van de resonantiemethode kunnen daarbij functioneren als een duwtje in de rug.

De Resonantiemethode: Communicatie als Beweging

In het boek Schommelen op het ritme van mensen met dementie presenteert dr. Kasper Bormans de resonantiemethode: een basishouding in communicatie die uitgaat van aanpassing in plaats van correctie.

Wanneer we een persoon met dementie als ontoegankelijk beschouwen, lopen we het risico het eenvoudige maar moedige gebaar van toenadering te missen. De schommel biedt een alternatieve blik: door ons gedrag af te stemmen op het ritme en de positie van de ander – soms dichtbij, soms iets verder – ontstaat een ruimte van werkelijk akkoord. Communicatie wordt zo resonantie.

Het boek biedt concrete en toepasbare technieken voor zorgprofessionals, mantelzorgers en familieleden, en vormt een hoopvol handboek voor iedereen die zorgt voor ouderen.

De Dementieschommel: Een relationeel kunstwerk

De duurzame schommel, ontworpen door het kunstenaarsduo Unik-ID, krijgt een permanente plek in de binnentuin van het woonzorghuis Foyer de la Providence (Chaudfontaine).

Ze symboliseert de resonantiemethode en een samenleving die inzet op verbinding. Innovatieve communicatietechnieken helpen mensen met dementie en hun omgeving om in dialoog te blijven. De schommel stimuleert intergenerationele ontmoetingen, draagt bij aan het doorbreken van stigmatisering en mikt op het verminderen van eenzaamheid. Tijdens de inhuldiging zullen bewoners met dementie de schommel uitproberen en hun ervaringen delen, omringd door kinderen die bellen blazen.

Kasper Bormans toont hoe je het verschil kunt maken met heel gewone dingen, die gemakkelijk toepasbaar zijn in het dagelijks leven. Hoe je menselijkheid kunt brengen in moeilijke situaties, ook wanneer die gepaard gaan met dementie.

Prof. dr. Dirk De Wachter (KU Leuven)

Dit boek herinnert ons aan de kracht van verbinding, vooral wanneer de ander moeilijk te bereiken is. Kasper Bormans laat ons dansen en vooruitgaan in hoop, op het ritme van de persoon met dementie.

Prof. dr. Hilde Verbeek (Maastricht University)

Ik werk al jaren als thuisverpleegkundige met mensen met dementie. Vandaag ben ik ook mantelzorger voor mijn eigen vader. De ideeën en technieken van Kasper Bormans zijn tegelijk vertrouwd en verfrissend. Ze hebben mijn leven op een heel positieve manier veranderd.

Mieke Rivière (thuisverpleegkundige en mantelzorger)

Geïnspireerd door het boek van Kasper Bormans hebben we deze schommel tot leven gebracht, als een plek waar mensen met dementie en hun naasten elkaar kunnen ontmoeten en samen een gedeelde schommelervaring kunnen beleven.

Kunstenaars Unik-ID

Het leven van iemand met dementie en zijn naasten lijkt vaker op een roetsjbaan dan op een vredige schommel. Dit boek toont echter met tientallen tips en steunende handvatten aan hoeveel levenskwaliteit nog kan worden toegevoegd, als we de stormen kunnen vervangen door een zacht schommelende deining.

Alzheimer Liga Vlaanderen

Interesse tonen en tijd geven aan iemand met dementie spreekt niet vanzelf. Toch is het een betekenisvolle en essentiële stap voor zijn of haar levenskwaliteit. In dit boek ontdekken we een mogelijke zorgrelatie en een andere vorm van communicatie: toegankelijk, verfrissend, respectvol en verrijkend voor wie zich erop inlaat.

Ligue Alzheimer ASBL